Συγκίνηση

Ναι τον αγαπώ... Με αυτόν μεγάλωσα άλλωστε. Και χαίρομαι απίστευτα που θα τον ξαναδώ σε αίθουσα μετά από 19 χρόνια (αυτή στην οποία τον είδα το 1989 έχει γίνει πλέον αποθήκη, κλαψ). Σήμερα εμφανίστηκε αυτό, σε 3 μήνες περίπου ολόκληρος.

Michael Clayton - Tony Gilroy (2007)

Το Michael Clayton, όπως ακριβώς και ο ομώνυμος κεντρικός του ήρωας, δε ξέρει τι ακριβώς είναι. Ένα τυπικό mid life crisis φιλμ ή μια ταινία καταγγελία για τις μεγάλες πολυεθνικές ; Από το τίτλο και μόνο συνειδητοποιείς πως επικεντρώνεται κυρίως στον ίδιο τον Michael, ξοδεύοντας άλλωστε αρκετό κινηματογραφικό χρόνο για τα προσωπικά του και μέσω αυτού εισχωρεί σε ένα θέμα προφανώς όχι καινούριο και μάλλον χιλιοειπωμένο, με σκοπό να διαφοροποιηθεί από ανάλογες προσπάθειες του παρελθόντος.

Είναι ενδιαφέρον πως ο Gilroy δεν αφηγείται την αποκάλυψη ενός σκανδάλου, αλλά την επίδραση που έχει το χρονικό της αποκάλυψης πάνω στον ήρωα. Γι’ αυτό άλλωστε και τον βάζει ως παρατηρητή των γεγονότων και όχι ως αυτόν που ξεσκεπάζει το σκάνδαλο χρησιμοποιώντας τον εξαίρετο Tom Wilkinson γι’ αυτή τη δουλειά. Βέβαια η ένσταση εδώ – η ισχυρότερη πάνω στη ταινία – είναι πως ένας 45άρης που φροντίζει βρώμικες δουλειές σε μια νομική εταιρεία, ανακαλύπτει ξαφνικά την Αμερική (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Βλέπουμε κάποιες φορές τον ήρωα να μοιάζει απορημένος ανακαλύπτοντας νέα στοιχεία για το σκάνδαλο, γεγονός μάλλον παράλογο για το περιβάλλον στο οποίο ζούσε ως τώρα. Βέβαια αυτό ευτυχώς δεν επαναλαμβάνεται και ο Clayton δεν καταλήγει καρικατούρα επαναστάτη, αλλά μοιάζει κυρίως με μέσο πολίτη που αναλογίζεται κάποια στιγμή τις ευθύνες του.

Στο ξεκίνημα μάλιστα του film ο Wilkinson παραληρώντας υπερτονίζει στον ήρωα πως αυτός είναι ο εκλεκτός, από αυτόν πρέπει να ξεκινήσει η αντίσταση. Γιατί ειδικά ο Michael Clayton ; Τι ιδιαίτερο τον κάνει να ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους ; Είναι χωρισμένος και μάλιστα δεν έχει κάποιον άλλο ερωτικό δεσμό άρα δεν έχει να επωμιστεί τη φροντίδα μιας συντρόφου, είναι όμως πατέρας και οφείλει να προσφέρει στον γιο του κάτι καλύτερο. Είναι τζογαδόρος – γι’ αυτό και άφραγκος – και κάνει μια δουλειά που πάνω από όλα θέλει κότσια. Δεν είναι υποκριτής λοιπόν και ο κόσμος της υποκρισίας του αποκαλύπτεται προσωποποιημένος από την “κακιά” Tilda Swinton, που προβάρει γεμάτη άγχος τις συνεντεύξεις και σε μια αξέχαστη σκηνή δεν τολμά να ξεστομίσει τη λέξη δολοφονία ενώ συναντιέται με “επαγγελματία” γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό. Αυτή η αποκάλυψη σηκώνει και τη σημαία της επανάστασης. Δε ξέρω όμως αν τελικά η λύση του Gilroy είναι όντως εφικτή ή πηγάζει από ταινία που θα πρωταγωνιστούσε πχ ο επίσης συμπαθής John McClane. Το σκεφτόμουν όταν ο George Clooney (λατρεία) χάζευε χαλαρωμένος επιτέλους τη Νέα Υόρκη και για αρκετές μέρες αργότερα. Τελικά αν και έχουν περάσει σχεδόν 2 εβδομάδες δεν μπορώ με σιγουριά να πω αν το συνολικό αποτέλεσμα μου ήταν αρεστό ή όχι. Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα πως αυτή είναι μάλλον η ισχυρότερη γοητεία της ταινίας, η διαρκής σύγκρουση στο μυαλό μου την κάνει ενδιαφέρουσα. Άλλωστε σε τελική ανάλυση ο ήρωας μου ρίχνει καμιά 20αριά χρόνια οπότε υποθέτω πως έχω χρόνο να αναλύσω τις ανησυχίες του…

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - Andrew Dominik (2007)

Όταν η κοινωνία δε βγάζει αυθεντικούς ήρωες θαυμάζει κάποιους ψεύτικους όπως έναν ληστή. Πολύ μεγάλο μέρος όμως στο θαυμασμό ενός ήρωα και στην ολοκλήρωση του επί της γης έργου του παίζει ο τρόπος με τον οποίο αφήνει τα εγκόσμια. Αλλιώς να πεθάνει ένας ήρωας από φυσικά αίτια και αλλιώς από τα χέρια ενός προδότη. Όσο παράλογο και αν ακούγεται αυτομάτως γίνεται ίνδαλμα, ναι ο κοινός ληστής. Ο διαβόητος Jesse James καταλήστεψε την αμερικανική επαρχία για 15 περίπου χρόνια και παρ’ όλα αυτά οι περιπέτειες του κυκλοφορούσαν σε κόμικς και πολλά μικρά παιδιά ονειρευόταν να γίνουν σαν αυτόν. Αυτό το ψεύτικο πέπλο του επαναστάτη που τον περιέκλειε εξάγνιζε πολλές φορές τα εγκλήματά του και ο φτωχός Αμερικανός επαρχιώτης – αυτός εννοείται που δεν υπήρξε θύμα του - μέσα στην άγνοια και την αμάθεια του κάποιες φορές τον εκθείαζε.

Αρκετά νωρίς στο φιλμ παρατηρούμε μια ληστεία τραίνου, την τελευταία όπως ανακοινώνεται για την συμμορία των James. Ο Jesse James έχει πλέον κουραστεί από τις συνεχείς μετακομίσεις, διαπιστώνει όμως με τρόμο πως είναι πολύ αργά να ζήσει μια κανονική ζωή χωρίς προβλήματα με το νόμο ή με πρώην συνεργάτες του. Επικηρυγμένος παντού, καχύποπτος πλέον με όλους ο Jesse οδηγείται σταδιακά στη παράνοια, μέσω των αλαζονικών ξεσπασμάτων και των αναίτια βίαιων πράξεων του. Πολλές από αυτές γίνονται όχι τυχαία μπροστά στα μάτια του Robert Ford, ενός νέου που και αυτός μεγάλωσε ακούγοντας τα “κατορθώματα” του Jesse και έγινε όπως ισχυρίζεται αυθεντία πάνω σ’ αυτόν. Ο Robert Ford είναι αυτός που θαυμάζει και μισεί περισσότερο από κάθε άλλον τον Jesse James.
Η ιδιοφυής λύση του Jesse πάνω στο πρόβλημα της ίδιας του της ύπαρξης είναι το τέλος της. Αυτό όπως ανέφερα όμως πρέπει να γίνει με τρόπο τέτοιο που αρμόζει σε ήρωα. Μια συνωμοσία, μια πισώπλατη πιστολιά, και ο κακός Jesse James γίνεται αυτομάτως θύμα, ο διαβόητος ληστής γίνεται λαϊκός ήρωας. Γι΄ αυτό και ο Robert Ford, ημιπαράφρονας και αυτός πλέον είναι το τέλειο πιόνι του. Με μια σειρά προσεγμένων κινήσεων ο Jesse πέφτει νεκρός και περνάει στην ιστορία με τρόπο τόσο βέβαιο και ξεκάθαρο όσο και ο τίτλος της ταινίας. Η δολοφονία του Jesse James από τον δειλό Robert Ford. Κανείς δε θα μιλήσει για τη δολοφονία του κακοποιού από έναν γενναίο νέο. Κανείς δε θα πετάξει στη θάλασσα τη σωρό του Jesse, αντίθετα πολλοί θα πληρώσουν για μια φωτογραφία της
Ο Andrew Dominik περιγράφει με ανατριχιαστική ειρωνεία αυτή τη μεγάλη “απάτη”. Αν την είχε καταγγείλει απλά πιθανώς να ήταν και αυτός ένας “δειλός”. Αντιθέτως το δίπολο τίτλου και περιεχομένου που προτείνει δημιουργεί μια συνεχή και εθιστική εναλλαγή ρόλων - ήρωα και αντιήρωα - ανάμεσα στο ζευγάρι των πρωταγωνιστών. Η σχέση των 2 τους πάντως δε θα μπορούσε να αποτυπωθεί καλύτερα από τα αφοπλιστικά βλέμματα των Brad Pitt και Casey Affleck στα κοντινά πλάνα που όσο περνάει η ώρα γίνονται ευτυχώς περισσότερα. Και εγώ, 30 ώρες περίπου αργότερα μετά τους τίτλους τέλους είναι αδύνατον να βγάλω από το μυαλό μου αυτή τη ταινία

Επιστροφή

Merry Christmas

Ε-Ε-Έρχεται

Ένας από τους βασικότερους λόγους για τους οποίους αγαπάμε τη πόλη. Festivalism από τη Παρασκευή...

Classic moments

Notorious (1946, Alfred Hitchcock)

Στο σημερινό μάθημα "πως να κοροϊδέψετε μίζερες επιτροπές λογοκρισίας" ο μάστορας Alfred θριαμβεύει απόλυτα. Το 1946 λοιπόν απαγορεύται στις αμερικανικές ταινίες η διάρκεια του φιλιού να ξεπερνά τα 3-4 δευτερόλεπτα, γιατί θα το δουν οι νέοι και θα θέλουν να κάνουν το ίδιο (τέτοια ηθική σήψη δηλαδή). Εδώ λοιπόν πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχει φιλί μακράς διαρκείας για να φανεί το πάθος μεταξύ των 2 πρωταγωνιστών. Εκεί λοιπόν που άλλοι θα σήκωναν τα χέρια ψηλά , ο Μέγας τους βάζει να διακόπτουν κάθε 3 δευτερόλεπτα το φιλί, ανταλάσσοντας λέξεις και βλέμματα όλο λαγνεία, δημιουργώντας έτσι μια από τις πιο ερωτικές σκηνές που έγιναν ποτέ, όντας μάλιστα 100% νόμιμος. Υποκλιθείτε...

The Third Man - Sir Carol Reed (1949)

Οι καταραμένες σφαίρες επιρροής μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο δημιούργησαν μικρές επίγειες κολάσεις. Στη Βιέννη, όπου διαδραματίζεται το φιλμ, υπάρχουν τέσσερις, με αποτέλεσμα σε μια πόλη να υπάρχουν 4 διαφορετικές γλώσσες, 4 συντάγματα, 4 πολιτισμοί. Σαν τη Βαβέλ κάπως, αυτή η κοινωνία, που συν τοις άλλοις έχει να αντιμετωπίσει και τη φτώχεια, δημιουργεί μικρούς και μεγάλους κακοποιούς, “ερασιτέχνες” και “επαγγελματίες”. Προφανώς αυτοί που στο τέλος επιβιώνουν είναι οι δεύτεροι.
Είναι εξόχως κωμικό πως σ’ αυτή τη πόλη καταφθάνει ένας άγιος (Holly Martins, holly=άγιος). Ένας πραγματικός άγιος, που γράφει μυθιστορήματα για ήρωες που τα βάζουν με το έγκλημα, και νομίζει, μέσα στην αφέλεια του, πως έχει έρθει στον παράδεισο (δεν είναι καθόλου τυχαίο πως μόλις μαθαίνει το θάνατο του Harry από τον θυρωρό, αυτός του λέει “he is in hell now” και δείχνει το δάχτυλό του προς τα πάνω, “or in heaven” δείχνοντας προς τα κάτω). Συνένοχοι και κυνηγοί του εγκλήματος θέλουν να απαλλαγούν απ’ αυτό το αφελές τσιμπούρι που δυσκολεύει το έργο όλων, μόνο και μόνο για τον ιερό σκοπό του “καθαρού” μετά θάνατον ονόματος του Harry Lime. Του καλύτερου φίλου του, σύμφωνα μ’ αυτόν. Και είναι ακόμη πιο κωμικό πως μέσα από αυτή την ανόητη μάλλον διαδικασία, μαθαίνει πράγματα που ούτε θα μπορούσε να φανταστεί. Βλέπετε όταν συνεργάζονται Άγγλοι (Greene, Korda, Reed), τότε και μόνο τότε το χιούμορ παύει να έχει τη γνωστή φασαριόζικη εικόνα, αλλά εισέρχεται ύπουλα μέσα στη πλοκή.
Η κινηματογράφηση αυτού του αλαλούμ διαφορετικών κουλτουρών, ανθρωποκυνηγητών , συνομωσιών και διαφθοράς αποτελεί και τον λόγο για τον οποίο είναι τόσο δημοφιλές και το φιλμ. Τίποτα δε σε προϊδεάζει γι ‘αυτό που θα δεις στη συνέχεια, ούτε η μάλλον τυπική πλοκή, ούτε η παιχνιδιάρικη μουσική του. Ο Reed ακολουθεί την πορεία του Holly βήμα-βήμα και ανακαλύπτει μαζί του τον σκοτεινό κόσμο. Όσο περνάει η ώρα τα πλάνα παύουν να έχουν ισορροπία – σαν ένα κόσμο που καταρρέει - , φωτίζονται κάποιες σκιές (καταλάβατε για ποια μιλάω) και η δράση μεταφέρεται στο υπόγειο. Κάτω, όλο και πιο κοντά στη κόλαση στην οποία θα επιστρέψουν τελικά όσοι, με τις πράξεις τους στη γη, έπρεπε να πάνε. Για τους υπόλοιπους μένει η ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον που ξεπροβάλλει από τον ατέλειωτο διάδρομο της κλασικής πλέον τελευταίας σκηνής.
Μέσα από τις ιστορικές πλέον σκηνές η ιστορία, που θα μπορούσε να είναι υλικό για να φθηνά μυθιστορήματα του Holly Martins, γίνεται κομψοτέχνημα. Ο Reed βρήκε τον κατάλληλο ρυθμό, o Greene τις κατάλληλες ατάκες και με Cotten και Welles να κεντάνε, δημιουργήθηκε ένα από τα πιο ισχυρά classics στην ιστορία του σινεμά. Και σαν τον ήρωα του και αυτό ανασταίνεται με τις πολλαπλές θεάσεις – τέταρτη νομίζω δική μου και σίγουρα θα ακολουθήσουν και άλλες στο μέλλον.