Charlton Heston (1924-2008)

Να που φέτος μιλάμε γι' αυτόν 20 μέρες πριν από τη συνηθισμένη περίοδο του χρόνου...

Be kind rewind - Michel Gondry (2008)

Τα παιδιά ως γνωστόν παρά τις συνεχείς αταξίες τους, καταφέρνουν αυθόρμητα και χωρίς ιδιαίτερο κόπο να αποκομίσουν τη συγχώρεση για τις πράξεις τους από τους υπόλοιπους. Ο Michel Gondry, ένας ενήλικας με καρδιά παιδιού, που είναι άξιον απορίας πως ζει στον κόσμο των μεγάλων, με τη τελευταία σκηνή – ύμνο για τη προσφορά του κινηματογράφου στον μέσο άνθρωπο συγχωρείται αυτομάτως για όλα τα λάθη που έκανε πριν.

Τα λάθη του πάντως είναι αναγνωρίσιμα και από το παρελθόν του και εντοπίζονται στο ότι χάνει πάνω στην παρόρμηση τον έλεγχο της ταινίας. Το σενάριο του φιλμ, για άλλη μια φορά ευφάνταστο, ασχολείται με 2 τύπους που για να σώσουν το ρετρό κατάστημα ενοικιάσεων VHS ταινιών, ξαναγυρνούν αρκετές από αυτές με πενιχρά μέσα, επειδή έχει καταστραφεί το εμπόρευμά τους. Όλη η εξέλιξη της ταινίας μοιάζει κάπως ιστορικά με τα πρώτα χρόνια του κινηματογράφου. Υπάρχουν δηλαδή από τη μια ευφυείς ερασιτέχνες και από την άλλη θεατές διψασμένοι για κάτι καινούριο παρά τις ατέλειες του. Αυτή η σχέση που αναπτύσσουν οι 2 πλευρές συχνά εξαφανίζεται από τις υπερβολές των πρωταγωνιστών και τα όχι πάντα κωμικά τους καμώματα που κατά διαστήματα κουράζουν. Σε συνδυασμό και με το προηγούμενο του, Science of sleep, ο Gondry μοιάζει εγκλωβισμένος στις ιδέες και το σινεμά που δημιουργεί. Είναι όμως πάντα – όπως και οι ήρωες του - συναισθηματικός, αυθόρμητος και πάνω απ’ όλα νοσταλγικός. Και επειδή έχει το ταλέντο να προβάλλει στην οθόνη τα προτερήματα του με πολύ γλυκό, και κάπως ανορθόδοξο, τρόπο δε μπορώ παρά να μη τον αποθεώνω. Έστω και αν επί της ουσίας το τελικό του αποτέλεσμα μοιάζει μέτριο.

PS : Το Be kind rewind την εποχή της βιντεοκασέτας ήταν σλόγκαν - παράκληση των καταστημάτων προς τους πελάτες ώστε αυτοί να γυρίζουν τις κασέτες στην αρχή πριν τις επιστρέψουν. Θυμηθείτε πόσες φορές νοικιάζοντας ταινία παρατηρούσατε στο σπίτι πριν τη δείτε πως ήταν αφημένη στο τέλος...

Miller's Crossing - Joel & Ethan Coen (1990)

Λίγο πριν την επίσημη έξοδο της ταινίας No country for old men στις ελληνικές αίθουσες, ήρθε μια υπέροχη προβολή στο DVD μου – αρκετά χρόνια μετά την πρώτη – της καλύτερης ταινίας στη φιλμογραφία των αδερφών Coen, εξαιρουμένης της φετινής οσκαρικής δουλειάς τους που δεν έχω δει ακόμη. Το Miller’s crossing είναι από τις σπάνιες εκείνες ταινίες που μπορούν να γοητεύσουν τον οποιονδήποτε, είτε αυτός είναι μελετητής του κινηματογράφου είτε απλός θεατής που αρέσκεται σε γκανγκστερικά φιλμ.

Η ταινία, που διαδραματίζεται στην Αμερική την εποχή της ποτοαπαγόρευσης, παίρνει το όνομα της από την τοποθεσία όπου τα μέλη του υποκόσμου χρησιμοποιούν για να απαλλάσσονται από τους παρείσακτους – κοινώς να δολοφονούν. Ο πρωταγωνιστής Gabriel Byrne θα βρεθεί εκεί 2 φορές πρώτα ως θύτης και μετά ως υποψήφιο θύμα. Στη πορεία της ταινίας αλλάζει στρατόπεδο πηγαίνοντας από τον “κουμανταδόρο” της πόλης στον αντίπαλο του και υλοποιώντας ένα ασύλληπτο σχέδιο χρησιμοποιεί ως αντικείμενα διάφορους μικροκακοποιούς. Αυτή η συνεχής αλλαγή καταστάσεων είναι και το μεγαλύτερο όπλο της ταινίας καθώς δίνεται ιδιοφυώς χιουμοριστικά, αφού το μεγαλύτερο άγχος των ηρώων κατά τη διάρκεια της είναι πως θα καταφέρουν να ξεχωρίζουν τους φίλους από τους εχθρούς. Η “ηθική” του υποκόσμου που λέει και στην εναρκτήρια σκηνή ο υποψήφιος αρχιμαφιόζος Johnny Caspar είναι το ζητούμενο. Οι μόνοι ακίνδυνοι σ’αυτή την ιστορία είναι προφανώς οι αρχές του τόπου που λειτουργούν απλώς ως πιόνια και προσπαθούν, με το αζημίωτο βέβαια, να ικανοποιούν τα “αφεντικά”.

Η ευκολία με την οποία αλλάζουν συμμαχίες και φίλους οι μικροί και μεγάλοι κακοποιοί της ταινίας βγάζει προς τον θεατή μια εικόνα γελοιοποίησης. Σε καμία στιγμή δεν υπάρχει προσπάθεια θεοποίησης κάποιου ήρωα, κάτι που συχνά για λόγους εντυπωσιασμού γίνεται σε πολλές παρόμοιες ταινίες. Ακόμη και ο πρωταγωνιστής παρά την ευφυΐα που διαθέτει, λόγω του αποστασιοποιημένου από τα πάντα χαρακτήρα του αλλά και των προσωπικών του αδυναμιών – παράλληλα με το σχέδιο του έχει να αντιμετωπίσει και χρέη που ο ίδιος δημιούργησε – δεν αποτελεί πρότυπο ήρωα και σε καμία περίπτωση δε μπορεί να μείνει ως συμπαθής. Οι Coen έφτιαξαν λοιπόν μια ταινία με θέμα τη μαφία και με πρωταγωνιστές τα μέλη της και κατόρθωσαν να την απογυμνώσουν. Ακόμη και από τον τίτλο κλείνουν το μάτι σαν να μας λένε πως αργά ή γρήγορα όλα τα μέλη της εκεί καταλήγουν. Μέλη συνήθως αμόρφωτα, άπληστα και τα περισσότερα διόλου ευφυή. Γι’ αυτό απορούν σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του φιλμ , σ’ένα από τα πιο εξωφρενικά αστεία που είδαμε ποτέ, που πήγαν τα μαλλιά του ιδιωτικού ντετέκτιβ που βρέθηκε νεκρός. Ακόμη γελάω με τα χάλια τους…

Νοσταλγίας συνέχεια

Με αφορμή το προηγούμενο post αλλά και την άφιξη στο εξαίσιο πλέον σπίτι μου του box με όλη σχεδόν τη φιλμογραφία των Laurel και Hardy μου ήρθαν και πάλι στον νου όλες αυτές οι σκέψεις περί του πόσο προσωπική είναι η εκτίμηση ενός φιλμ. Ανάλογα με τις περιστάσεις, τα άτομα, τη διάθεση και την ηλικία που παρακολουθείς κάτι μπορείς αυτομάτως να ταυτιστείς ή να αδιαφορήσεις γι' αυτό που βλέπεις. Μέσα από απλοϊκές ή σύνθετες εικόνες που εμφανίζονται στην οθόνη, ο καθένας βρίσκει τα νοήματα που θέλει να βρει ώστε η εικόνα να "μιλήσει" πραγματικά σ' αυτόν.
Η πρώτη από τις 3 νομίζω εποχές της κινηματογραφικής μου θέασης ξεκινά γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 80 και περιλαμβάνει προφανώς τα hit της εποχής (Indy, Rocky,Rambo, Star Wars,Karate Kid κτλ), τις αξιαγάπητες κωμωδίες (ο Ferris Bueller προηγείται) και μια ανεξήγητη για τότε αγάπη για το βωβό αρχικά και γενικώς το ασπρόμαυρο cinema ( με την τριάδα Chaplin-Keaton-Laurel & Hardy να με στοιχειώνει). Είναι λογικό όλες αυτές οι ταινίες ανεξαρτήτως αντικειμενικής κριτικής , όσο υπάρχει αυτή βέβαια, αυτομάτως μεγιστοποιούνται θυμίζοντας μου κυρίως εικόνες και καταστάσεις της παιδικής ηλικίας. Πως λοιπόν μπορείς μετά από χρόνια να τις απαρνηθείς, προστατεύοντας τη "σοβαρή" εικόνα σου, σε διάφορες κινηματογραφικές συζητήσεις που μπορεί να λάβεις μέρος;
Θέλω να πιστεύω πως κάτι τέτοιο δε θα συμβεί ποτέ - παρά το γεγονός πως κάποιοι με κατηγορούν ως snob χοχο - και θα υπερασπίζομαι τις επιλογές μου όσο μπορώ. Άλλωστε τα παραπάνω λόγια αν και κινηματογραφικά αντανακλούν και τη γενικότερη στάση μας στην καθημερινότητα,τις ιδέες, τις απόψεις, τα συναισθήματα. Να εξελισσόμαστε ναι, γι' αυτό χαίρομαι πολύ που μετά τον Indy ήρθε ο Hitchcock και ο Antonioni, αλλά να μην αλλάζουμε

Συγκίνηση

Ναι τον αγαπώ... Με αυτόν μεγάλωσα άλλωστε. Και χαίρομαι απίστευτα που θα τον ξαναδώ σε αίθουσα μετά από 19 χρόνια (αυτή στην οποία τον είδα το 1989 έχει γίνει πλέον αποθήκη, κλαψ). Σήμερα εμφανίστηκε αυτό, σε 3 μήνες περίπου ολόκληρος.

Michael Clayton - Tony Gilroy (2007)

Το Michael Clayton, όπως ακριβώς και ο ομώνυμος κεντρικός του ήρωας, δε ξέρει τι ακριβώς είναι. Ένα τυπικό mid life crisis φιλμ ή μια ταινία καταγγελία για τις μεγάλες πολυεθνικές ; Από το τίτλο και μόνο συνειδητοποιείς πως επικεντρώνεται κυρίως στον ίδιο τον Michael, ξοδεύοντας άλλωστε αρκετό κινηματογραφικό χρόνο για τα προσωπικά του και μέσω αυτού εισχωρεί σε ένα θέμα προφανώς όχι καινούριο και μάλλον χιλιοειπωμένο, με σκοπό να διαφοροποιηθεί από ανάλογες προσπάθειες του παρελθόντος.

Είναι ενδιαφέρον πως ο Gilroy δεν αφηγείται την αποκάλυψη ενός σκανδάλου, αλλά την επίδραση που έχει το χρονικό της αποκάλυψης πάνω στον ήρωα. Γι’ αυτό άλλωστε και τον βάζει ως παρατηρητή των γεγονότων και όχι ως αυτόν που ξεσκεπάζει το σκάνδαλο χρησιμοποιώντας τον εξαίρετο Tom Wilkinson γι’ αυτή τη δουλειά. Βέβαια η ένσταση εδώ – η ισχυρότερη πάνω στη ταινία – είναι πως ένας 45άρης που φροντίζει βρώμικες δουλειές σε μια νομική εταιρεία, ανακαλύπτει ξαφνικά την Αμερική (κυριολεκτικά και μεταφορικά). Βλέπουμε κάποιες φορές τον ήρωα να μοιάζει απορημένος ανακαλύπτοντας νέα στοιχεία για το σκάνδαλο, γεγονός μάλλον παράλογο για το περιβάλλον στο οποίο ζούσε ως τώρα. Βέβαια αυτό ευτυχώς δεν επαναλαμβάνεται και ο Clayton δεν καταλήγει καρικατούρα επαναστάτη, αλλά μοιάζει κυρίως με μέσο πολίτη που αναλογίζεται κάποια στιγμή τις ευθύνες του.

Στο ξεκίνημα μάλιστα του film ο Wilkinson παραληρώντας υπερτονίζει στον ήρωα πως αυτός είναι ο εκλεκτός, από αυτόν πρέπει να ξεκινήσει η αντίσταση. Γιατί ειδικά ο Michael Clayton ; Τι ιδιαίτερο τον κάνει να ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους ; Είναι χωρισμένος και μάλιστα δεν έχει κάποιον άλλο ερωτικό δεσμό άρα δεν έχει να επωμιστεί τη φροντίδα μιας συντρόφου, είναι όμως πατέρας και οφείλει να προσφέρει στον γιο του κάτι καλύτερο. Είναι τζογαδόρος – γι’ αυτό και άφραγκος – και κάνει μια δουλειά που πάνω από όλα θέλει κότσια. Δεν είναι υποκριτής λοιπόν και ο κόσμος της υποκρισίας του αποκαλύπτεται προσωποποιημένος από την “κακιά” Tilda Swinton, που προβάρει γεμάτη άγχος τις συνεντεύξεις και σε μια αξέχαστη σκηνή δεν τολμά να ξεστομίσει τη λέξη δολοφονία ενώ συναντιέται με “επαγγελματία” γι’ αυτόν ακριβώς το σκοπό. Αυτή η αποκάλυψη σηκώνει και τη σημαία της επανάστασης. Δε ξέρω όμως αν τελικά η λύση του Gilroy είναι όντως εφικτή ή πηγάζει από ταινία που θα πρωταγωνιστούσε πχ ο επίσης συμπαθής John McClane. Το σκεφτόμουν όταν ο George Clooney (λατρεία) χάζευε χαλαρωμένος επιτέλους τη Νέα Υόρκη και για αρκετές μέρες αργότερα. Τελικά αν και έχουν περάσει σχεδόν 2 εβδομάδες δεν μπορώ με σιγουριά να πω αν το συνολικό αποτέλεσμα μου ήταν αρεστό ή όχι. Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα πως αυτή είναι μάλλον η ισχυρότερη γοητεία της ταινίας, η διαρκής σύγκρουση στο μυαλό μου την κάνει ενδιαφέρουσα. Άλλωστε σε τελική ανάλυση ο ήρωας μου ρίχνει καμιά 20αριά χρόνια οπότε υποθέτω πως έχω χρόνο να αναλύσω τις ανησυχίες του…

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - Andrew Dominik (2007)

Όταν η κοινωνία δε βγάζει αυθεντικούς ήρωες θαυμάζει κάποιους ψεύτικους όπως έναν ληστή. Πολύ μεγάλο μέρος όμως στο θαυμασμό ενός ήρωα και στην ολοκλήρωση του επί της γης έργου του παίζει ο τρόπος με τον οποίο αφήνει τα εγκόσμια. Αλλιώς να πεθάνει ένας ήρωας από φυσικά αίτια και αλλιώς από τα χέρια ενός προδότη. Όσο παράλογο και αν ακούγεται αυτομάτως γίνεται ίνδαλμα, ναι ο κοινός ληστής. Ο διαβόητος Jesse James καταλήστεψε την αμερικανική επαρχία για 15 περίπου χρόνια και παρ’ όλα αυτά οι περιπέτειες του κυκλοφορούσαν σε κόμικς και πολλά μικρά παιδιά ονειρευόταν να γίνουν σαν αυτόν. Αυτό το ψεύτικο πέπλο του επαναστάτη που τον περιέκλειε εξάγνιζε πολλές φορές τα εγκλήματά του και ο φτωχός Αμερικανός επαρχιώτης – αυτός εννοείται που δεν υπήρξε θύμα του - μέσα στην άγνοια και την αμάθεια του κάποιες φορές τον εκθείαζε.

Αρκετά νωρίς στο φιλμ παρατηρούμε μια ληστεία τραίνου, την τελευταία όπως ανακοινώνεται για την συμμορία των James. Ο Jesse James έχει πλέον κουραστεί από τις συνεχείς μετακομίσεις, διαπιστώνει όμως με τρόμο πως είναι πολύ αργά να ζήσει μια κανονική ζωή χωρίς προβλήματα με το νόμο ή με πρώην συνεργάτες του. Επικηρυγμένος παντού, καχύποπτος πλέον με όλους ο Jesse οδηγείται σταδιακά στη παράνοια, μέσω των αλαζονικών ξεσπασμάτων και των αναίτια βίαιων πράξεων του. Πολλές από αυτές γίνονται όχι τυχαία μπροστά στα μάτια του Robert Ford, ενός νέου που και αυτός μεγάλωσε ακούγοντας τα “κατορθώματα” του Jesse και έγινε όπως ισχυρίζεται αυθεντία πάνω σ’ αυτόν. Ο Robert Ford είναι αυτός που θαυμάζει και μισεί περισσότερο από κάθε άλλον τον Jesse James.
Η ιδιοφυής λύση του Jesse πάνω στο πρόβλημα της ίδιας του της ύπαρξης είναι το τέλος της. Αυτό όπως ανέφερα όμως πρέπει να γίνει με τρόπο τέτοιο που αρμόζει σε ήρωα. Μια συνωμοσία, μια πισώπλατη πιστολιά, και ο κακός Jesse James γίνεται αυτομάτως θύμα, ο διαβόητος ληστής γίνεται λαϊκός ήρωας. Γι΄ αυτό και ο Robert Ford, ημιπαράφρονας και αυτός πλέον είναι το τέλειο πιόνι του. Με μια σειρά προσεγμένων κινήσεων ο Jesse πέφτει νεκρός και περνάει στην ιστορία με τρόπο τόσο βέβαιο και ξεκάθαρο όσο και ο τίτλος της ταινίας. Η δολοφονία του Jesse James από τον δειλό Robert Ford. Κανείς δε θα μιλήσει για τη δολοφονία του κακοποιού από έναν γενναίο νέο. Κανείς δε θα πετάξει στη θάλασσα τη σωρό του Jesse, αντίθετα πολλοί θα πληρώσουν για μια φωτογραφία της
Ο Andrew Dominik περιγράφει με ανατριχιαστική ειρωνεία αυτή τη μεγάλη “απάτη”. Αν την είχε καταγγείλει απλά πιθανώς να ήταν και αυτός ένας “δειλός”. Αντιθέτως το δίπολο τίτλου και περιεχομένου που προτείνει δημιουργεί μια συνεχή και εθιστική εναλλαγή ρόλων - ήρωα και αντιήρωα - ανάμεσα στο ζευγάρι των πρωταγωνιστών. Η σχέση των 2 τους πάντως δε θα μπορούσε να αποτυπωθεί καλύτερα από τα αφοπλιστικά βλέμματα των Brad Pitt και Casey Affleck στα κοντινά πλάνα που όσο περνάει η ώρα γίνονται ευτυχώς περισσότερα. Και εγώ, 30 ώρες περίπου αργότερα μετά τους τίτλους τέλους είναι αδύνατον να βγάλω από το μυαλό μου αυτή τη ταινία